O Trebinju

Trebinje je najjužniji grad Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. Nalazi se u dolini rijeke Trebišnjice, na tromeđi BiH, Crne Gore i Hrvatske. Nadmorska visina urbanog dijela grada je oko 275m. Geografska pozicija 42° 42′ N i 18° 20′ E. Nalazi na značajnoj raskrsnici puteva, a udaljeno je od Dubrovnika 27 km, od Mostara – 115, Banja Luke -360, Nikšića – 70, Podgorice – 120, Herceg Novog – 38, Sarajeva – 230, Beograda – 480 km.

Današnja teritorija grada zauzima prostor od 904 km². Prema posljednjim procjenama, Trebinje ima oko 32000 stanovnika, od čega, više od 75% živi u urbanom dijelu opštine. Na teritoriji grada nalaze se tri granična prelaza: dva sa Crnom Gorom (prema Nikšiću i Herceg Novom) i jedan sa Hrvatskom (prema Dubrovniku).

Područje grada je veoma bogato prirodnim potencijalima (umjerena klima, voda, sunce, vjetar, ljekovito bilje i dr.) koji još uvijek nisu dovoljno iskorišteni. Privreda grada Trebinja najvećim dijelom se oslanja na elektro-energetski sektor i jednim dijelom na prerađivački sektor. U posljednje vrijeme se daje prednost intenzivnom razvoju poljoprivredno-prehrambene proizvodnje i razvoju turističke ponude i preduzetništvu u turizmu, pošto grad za ove dvije grane ima značajne komparativne prednosti u odnosu na druga mjesta i nedovoljno iskorištene potencijale.

Bogato kulturno-istorijsko nasljeđe, klima i povoljan geografski položaj, značajno su uticali da u projekciji budućnosti razvoja Trebinja turizam zauzme posebno strateško mjesto. Naročitu pažnju brojnih turista, osim gradskog jezgra izgrađenog u mediteranskom stilu, privlači i specifičan botanički i ugostiteljski kompleks od šesnaest stoljetnih platana – ljetnu baštu, jedinstvenu na prostoru čitave bivše Jugoslavije. Tu je i vojno utvrđenje s početka 18. vijeka, današnji Stari grad, ili Kastel, sa svojim uskim uličicama, voltovima, kapijama i starinskim kamenim zdanjima, Osman-pašinom džamijom, Muzejom Hercegovine, brojnim kafićima, restoranima i buticima.

Rijeka Trebišnjica, najduža ponornica u Evropi, dijeli Trebinje na dva dijela. Trebišnjica je, prema kazivanju brojnih građana i posjetilaca, rijeka neobične ljepote i čistoće. Na njenoj desnoj obali u Policama, pored Perovića (Arslanagića) mosta smještena je crkvica kraj koje je sahranjen trebinjski župan Grd. Vlastelin Grd leži pod najstarijim poznatim stećkom u čitavoj BiH.

U Trebinju i njegovoj okolini su i neki najpoznatiji srednjovjekovni manastiri. To su: manastir Svetog Petra i Pavla u Crnču, odnosno Petrovom polju, Zavala na obodu Popovog Polja, Tvrdoš sa sjedištem Zahumsko-hercegovačke i Primorske eparhije. Manastir Duži (udeljen 12 km od grada) je bio negdašnje sjedište Eparhije, a u 19. vijeku sjedište ustaničkog štaba Luke Vukalovića i Mića Ljubibratića.

U Gradskom parku smješten je Saborni hram Svetog Preobraženja Gospodnjeg. U Mostaćima je Crkva Svetog Klimenta, značajan kulturno-istorijski spomenik. U samom srcu grada, nalazi se katolička katedrala, izgrađena početkom 20. vijeka. U dnu Petrovog polja nalazi se Pavlova pećina, svojevrsno stjecište hodočasnika i mjesto gdje je, prema predanju, Sveti Pavle, na svom putu za Rim, jedno vrijeme propovijedao.

Na Crkvini iznad Trebinja nalazi se, po ljepoti već čuvena, Hercegovačka Gračanica, zadužbina Branka Tupanjca, ktitora i izvršitelja Dučićevog testamenta. U ovoj crkvi, prema Dučićevoj želji, počivaju pjesnikovi zemni ostaci. U Popovom polju, u Mrkonjićima, nedaleko od Trebinja, na temeljima rodne kuće svetitelja i čudotvorca Svetog Vasilija Ostroškog i Tvrdoškog, stoji novoizgrađeni hram.

U Policama, u Brankovini, nalazi se jedna od najbolje očuvanih srednjovjekovnih kula u Hercegovini – Kula Brankovića, tvrđava djeda ili oca Vuka Brankovića. Gradske obale Trebišnjice spajaju tri mosta – dva kamena i jedan betonski. Najstariji je most Perovića (Arslanagića) – djelo neobične arhitektonske vještine i ljepote.

Na putu za Bileću je manastir Dobrićevo, vrijedan spomenik kulture sa freskama koje su, najvjerovatnije, ili djelo poslednjeg velikog vizantijskog živopisca Georgija Mitrofanovića, ili nekog od njegovih najboljih učenika.

Turističku ponudu grada dopunjuju izletišta nadomak grada – Jazina, Ubla, Lastva, Studenac, brojni restorani sa ljetnim baštama, hoteli, moteli i drugi smještajni kapaciteti. Značajnu ulogu u promociji Trebinja kao turističkog centra ima Turistička organizacija Trebinje koja je do sada realizovala niz projekata značajnih za turistički identitet Trebinja.

Istorijska retrospektiva grada Trebinja svjedoči da je Trebinje oduvijek važilo za kulturni centar na predijelu današnje Istočne Hercegovine. Bogato kulturno nasljjeđe, brojni kulturni i istorijski spomenici, široka kulturna tradicija i savremene kulturne tendencije spajaju se u jedinstvenom ambijentu Grada Trebinja, u sve poznatijem Dučićevom zavještanju „Trebinje – grad kulture“.

Kontinuiranim razvojem svega onoga što je generacijama ostavljeno na čuvanje i ulaganjem u moderne oblike kulturnog života, grad Trebinje je i danas prepoznatljiv po svojim brojnim kulturnim sadržajima koji svjedoče o kontinuiranom istorijskom razvoju Trebinja.

Još od vremena kada smo ga nazivali Travunija, pa do danas kada se zove Trebinje, može se reći da je naš grad zadržao duh prošlosti. Dvije velike imperije, Turska i Austrougarska, ostavile su Trebinju vječne podsjetnike na periode kada se grad, uprkos turbulentnim istorijskim tokovima i događajima, očuvao i odolio uticajima vremena.

Trebinje je danas savremena kulturna zajednica, sa brojnim kulturnim preferencijama popout narodne tradicije, muzike, pozorišta, filma, književnosti i drugog modernog kulturnog stvaralaštva. Kulturne preferencije baziraju se na sintezi tradicionalnih i savremenih kulturnih oblika, gdje se poštuju i cijene svi kulturni tokovi koje smo naslijedili, kao i novi kojima težimo kroz sve češće raslojavanje monokulturne tradicije i uvažavanje multikulturalnog nasljeđa koje nam je u prošlosti povjereno.

U okviru nastojanja da se kulturni život očuva i unaprijedi, u Trebinju se održavaju brojne kulturne manifestacije i svečanosti. Kulturna politika lokalne zajednice, definisana posljednjih godina, otjelovljena kroz brojne manifestacije kulture, daju Trebinju sasvim novu dimenziju. Trebinje je već dugo sredina u kojoj je kultura i duhovna potreba, a u posljednje vrijeme sve više, i zamajac razvoja turizma. Sve to je razlog što se uz Trebinje sve češće veže odrednica grada kulture.

“Trebinje – grad kulture”, zamišljen u kontekstu evro-mediteranske kulturne tradicije, svojevrsno je zavještanje Jovana Dučica, jednog od najznačajnijih srpskih pjesnika. Ovaj projekat i identitet grada kao kulturnog i duhovnog centra, upotpunjuju kulturne manifestacije koje prevazilaze regionalni i državni karakter i postaju stjecište umjetnika i eminentnih kulturnih djelatnika. Prije svega, to su, već tradiconalne Trebinjske ljetne svečanosti – manifestacija kulture koja već niz godina, od aprila do oktobra, svojim raznovrsnim i visokokvalitetnim sadržajima privlači brojne umjetnike i poklonike umjetnosti.

Tokom posljednje decenije, Trebinje je postalo ekonomski, zdravstveni, kulturni, obrazovni, sportski i duhovni centar Istočne Hercegovine. Sliku grada, kao kulturnog, obrazovnog i duhovnog centra regije, podupiru mnoge obrazovne ustanove, škole, fakulteti, muzeji, legati, galerije, likovne kolonije, amaterska pozorišta, kulturno-umjetnička društva i mnogobrojne kulturne manifestacije. U Trebinju postoje tri visokoškolske ustanove: Akademija likovnih umjetnosti, Fakultet za proizvodnju i menadžment i Viša škola za turizam i hotilijerstvo.